Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen

Vanaf 1 januari 2024 gaat naast de Omgevingswet ook de nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in. Het doel van de Wkb is een verbetering van de bouwkwaliteit. Ook is er meer controle tijdens de bouw. Dit betekent dat u als initiatiefnemer vóór u gaat (ver)bouwen na moet gaan of uw bouwwerk onder de Wkb valt. Dat kan in het Omgevingsloket. Als uw bouwwerk onder de Wkb valt, moet u een onafhankelijke controleur (een zogeheten kwaliteitsborger) inschakelen. Uw aannemer of architect kan u hierbij helpen. De controleur kijkt mee van het plan tot de oplevering en controleert alle technische regels en kwaliteitseisen. Precies op het moment dat het nodig is. Dit scheelt tijd, voorkomt fouten en geeft u meer bescherming tegen fouten of het pas later ontdekken dat een onderdeel niet aan de vereisten voldoet.

Wat verandert er?

De Omgevingswet knipt de bouwvergunning op in twee delen: een ruimtelijke en een technische vergunning. De ruimtelijke bouwvergunning gaat over de vraag of u op een bepaalde plek mag bouwen. Dat is vastgelegd in het gemeentelijke omgevingsplan. De technische bouwvergunning gaat over de vraag of uw bouwwerk voldoet aan de technische regels en kwaliteitseisen. Eerder werd de controle uitgevoerd door ons als gemeente. Onder de Wkb is dit een taak van de kwaliteitsborger.

Vanaf 1 januari hoeft u niet langer voor alle bouwwerken een technische bouwvergunning aan te vragen. Voor bijvoorbeeld een woonhuis, fietsbrug of eenvoudig bedrijfspand is een bouwmelding bij ons voldoende. Wel moet u bij deze bouwwerken, die vallen onder de zogenoemde gevolgklasse 1, een kwaliteitsborger inschakelen. De nieuwe wet gaat eerst in voor nieuwbouw van bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1. Na zes maanden vallen ook verbouwingen onder gevolgklasse 1. Voor overige vergunningplichtige bouwactiviteiten moet u een vergunning bij ons aanvragen.

Gevolgklasse 1 nu, gevolgklasse 2 en 3 later

De Wkb wordt in stappen ingevoerd. Als eerste gaat de wet gelden voor bouwactiviteiten waarvoor de gevolgen bij falen niet zo groot zijn: gevolgklasse 1. Na vijf jaar wordt gekeken of de Wkb ook kan gaan gelden voor de overige bouwwerken. Een wetsvoorstel voor uitbreiding naar gevolgklasse 2 en 3 wordt dan eerst aan de Tweede en Eerste Kamer voorgelegd.

Wat valt er onder gevolgklasse 1?

In het Besluit bouwwerken leefomgeving is beschreven in welke gevallen nieuwbouw (vanaf 1 januari 24) of verbouw (vanaf 1 juli 2024) van bouwwerken onder gevolgklasse 1 valt:

  1. Vrijstaande eengezinswoningen, twee-onder-een-kapwoningen en rijtjeswoningen, inclusief eventuele garages en andere soorten aanbouwen. Voorwaarde is dat deze woningen op de grond staan en niet op een ander bouwwerk of op een andere woning worden gebouwd. Appartementen zijn dus uitgesloten van gevolgklasse 1. Ook woningen bedoeld voor verhuur van kamers, zoals studentenhuizen, en zorgwoningen vallen niet onder gevolgklasse 1.
  2. Woonboten en andere drijvende woningen.
  3. Vakantiehuisjes en andere vakantieverblijven die zelf op grond staan. Vakantieappartementen en hotels zijn uitgesloten.
  4. Bedrijfshallen en fabriekspanden van maximaal twee verdiepingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om hallen bedoeld voor opslag of productie, inclusief een kantoor of kantine, magazijnen, kassen en dergelijke. Kantoorgebouwen en winkelpanden vallen niet onder gevolgklasse 1.
  5. Opslagruimten, magazijnen en andere bouwwerken vallend onder punt 4 van maximaal twee verdiepingen die gebouwd worden bij kantoren en winkels.
  6. Bruggen voor langzaam verkeer zoals fietsers en voetgangers, met een overspanning van maximaal 20 meter over wegen en spoor- en waterwegen. Worden de bruggen gebouwd over provinciale wegen of rijkswegen dan vallen ze niet over gevolgklasse 1.
  7. Overige bovengrondse bouwwerken die geen gebouw zijn, bedoeld voor wegen (geen viaducten en dergelijke), vaarwegen, stroomvoorziening als ze niet hoger is dan 20 meter. Denk aan kleine zendmasten, antennes, keermuren, walmuren, kademuren, gemalen of kleine windmolens. Waterkerende constructies (zoals stuwen en sluizen) vallen er niet onder.

Uitzonderingen

De hiervoor genoemde bouwwerken vallen niet onder gevolgklasse 1 als:

  • Het (voorbeschermde) monumenten zijn. Dit geldt zowel voor rijksmonumenten als voor monumenten die door gemeente of de provincie zijn aangewezen. Of een bepaald bouwwerk een monument is, kunt u vinden in het Rijksmonumentenregister of navragen bij ons.
  • Er een melding brandveilig gebruik verplicht is. Een melding brandveilig gebruik is bijvoorbeeld verplicht voor bedrijfspanden bedoeld voor meer dan 150 personen.
  • Er in het bouwwerk milieubelastende activiteiten plaatsvinden waar een vergunning voor nodig is. Of een vergunning nodig is, is geregeld in het Besluit activiteiten leefomgeving.
  • Er een gelijkwaardige oplossing is toegepast voor de constructieve veiligheid of de brandveiligheid. Dit wil zeggen dat er een oplossing is gekozen die niet standaard in de bouwregelgeving wordt genoemd.
  • Er is gebruikgemaakt van NEN 6060 of NEN 6079 bij het bepalen van de gebruiksoppervlakte van een brandcompartiment

Vergunning, melding of vergunningvrij?

Er zijn de volgende soorten bouwactiviteiten:

  • Vergunningplichtige
  • Meldingsplichtige (Wkb, gevolgklasse 1)
  • Vergunningvrij

Via het Omgevingsloket kunt u bepalen wat voor u van toepassing is. Valt u onder de Wkb? Dan moet u uiterlijk vier weken voor de start van de bouw een bouwmelding doen bij de gemeente. U kunt via het Omgevingsloket nagaan of u een vergunning nodig heeft of een melding moet doen. Is dat het geval? Dan kunt u via het Omgevingsloket ook de vergunning aanvragen of de melding indienen.